Samen werken, voor een psychisch gezonde jeugd

Zoeken
Generic filters
Exact matches only

Behandeling van adolescenten

Psychologische interventies

Psychologische behandeling wordt voornamelijk ingezet als het nog niet duidelijk is of er sprake is van genderdysforie, wanneer er sprake is van bijkomende psychische problematiek en/of wanneer er problemen zijn binnen de gezinssituatie. Ook kan een psychologische behandeling ingezet worden tijdens een medische behandeling. Vragen over hoe om te gaan met sociale intolerantie en het accepteren van het hebben van een ‘ander’ leven dan leeftijdsgenoten zonder genderdysforie kunnen dan centraal staan. Een behandeling neemt vaak een lange periode in beslag, hierdoor kunnen de thema’s in de loop van de tijd verschuiven (Steensma e.a., 2018).

Medicamenteuze behandeling/hormonale interventies

Medisch somatische behandeling wordt pas overwogen als de puberteit zich heeft aangediend. Na een psychologisch diagnostisch traject kunnen medische interventies geïndiceerd zijn als:

  • er sprake is van persisterende aanhoudende genderdysforie
  • er geen met diagnostiek of behandeling interfererende psychosociale problemen zijn
  • er voldoende sociale steun is
  • en de jongere goed begrijpt wat een medische behandeling inhoudt (informed consent)

Indicatiestelling en behandeling vindt plaats in een multidisciplinaire setting met voldoende ervaring en kennis van deze nog relatief experimentele behandeling. Eerste resultaten van onderzoek tot in de jonge volwassenheid zijn gunstig, maar langere termijn onderzoek en onderzoek naar grotere groepen ontbreekt nog. Behalve de bovengenoemde punten, is fertiliteit een belangrijk thema bij de indicatiestelling.

De medische behandeling wordt onderscheiden in volledig reversibel, gedeeltelijk reversibel en volledig irreversibel.

  • Reversibele behandeling
    Wanneer de jongere het Tanner 2-3 stadium van de puberteit heeft bereikt (testisvolume bij de jongen, borstontwikkeling bij het meisje) kunnen puberteitsremmers voorgeschreven worden. Dit is een behandeling zonder blijvende gevolgen die de puberteitsontwikkeling stopt en daarmee groei van vrouwelijke (borsten, menstruatie, lichaamsvorm) en mannelijke lichaamskenmerken (lage stem, groei penis en testis, gezichtsbeharing, lichaamsvorm) waar transgender jongeren zich niet mee identificeren. Deze behandeling biedt enerzijds tijd en rust om te komen tot een meer definitief besluit. Anderzijds, wanneer de ontwikkeling zo is dat de jongere ook verdere stappen in een geslachtsbevestigend traject gaat nemen, biedt dit levenslange voordelen voor het uiterlijk in de ervaren geslachtsrol. Parallel aan de puberteitsremmers vinden gesprekken plaats waarin de genderidentiteitsontwikkeling wordt gevolgd en stappen met meer irreversibele gevolgen worden voorbesproken.
  • Gedeeltelijk irreversibel
    Rond de leeftijd van 15-16 jaar, worden de cross-sekshormonen bespreekbaar. Hierdoor komt de puberteit van het geïdentificeerde geslacht op gang. Transjongens krijgen oestrogenen, voor transmeisjes zijn dat androgenen. De leeftijd werd gekozen omdat jongeren dan geacht worden zelfstandig te kunnen beslissen en cognitief voldoende ontwikkeld zijn om de stappen die ze willen zetten goed te kunnen inschatten. Een leeftijdsgrens is natuurlijk altijd arbitrair. Het kan zeker ook dat deze fase bereikt wordt op een latere leeftijd. Vanaf 16 jaar is een officiële geslachts- en naamsverandering op papier mogelijk. Parallel aan de geslachtshormonen vinden gesprekken plaats waarin de genderidentiteitsontwikkeling wordt gevolgd en operaties met volledig irreversibele gevolgen worden besproken.
  • Irreversibel
    Op de leeftijd van 17 jaar kan voor jongens (van vrouw naar man) een borstverwijdering overwogen worden. De overige operaties kunnen pas vanaf 18 jaar. Jongens kunnen dan verder gaan met de verwijdering van baarmoeder en eierstokken, maar niet alle jongens kiezen daarvoor. Sommige van hen willen hun fertiliteit behouden en sommigen kiezen voor een zwangerschap voordat zij verdere irreversibele ingrepen overwegen. Jongens kunnen verder een falloplastiek (reconstructie van de penis) of metadoioplastiek (urinebuisverlenging) overwegen, meisjes een vaginoplastiek (constructie van de neo-vagina) en vaak ook borstvergroting. De mogelijkheden en de beperkingen van de geslachtsaanpassende operaties worden meermaals besproken.

Wilsbekwaamheidswijzer

In het Amsterdam UMC heeft het Ethiek Support team in samenwerking met de afdeling Kind- & Jeugdpsychiatrie (Levvel) en het Kennis- en Zorgcentrum voor Genderdysforie de ‘Wilsbekwaamheidswijzer’ ontwikkeld. Deze wijzer ondersteunt zorgprofessionals bij morele twijfel over de wilsbekwaamheid van en de besluitvorming met jongeren met genderdysforie rondom het starten met puberteitsremmende behandelingen. Het is een gebruiksvriendelijk en interactief pdf en bevat de volgende stappen: A) Informatie verhelderen; B) Twijfels en morele vragen identificeren; C) Handvatten voor het gesprek en D) Overzicht en afweging. Verder bevat de wijzer een aantal verwijzingen naar verdiepende informatie en instrumenten rondom (het vaststellen van) wilsbekwaamheid. De wijzer en het ontwikkelproces is beschreven in dit recent gepubliceerde artikel.

Behandelcentra

In Nederland zijn een aantal specialistische behandelcentra gericht op kinderen en adolescenten met genderincongruentie. Hieronder volgen behandelcentra gericht op de psychologische begeleiding van kinderen en jongeren met genderincongruente gevoelens.

Transvisie Zorg

Transvisie Zorg biedt samen met Youz (voorheen Lucertis, kinder- en jeugdpsychiatrie) psychische zorg aan kinderen en jongeren met genderidentiteitsproblemen en mensen uit hun directe omgeving. Daarnaast adviseren en begeleiden zij scholen en professionals die te maken krijgen met leerlingen en jongeren met genderidentiteitsproblemen. Sinds april 2016 is Transvisie Zorg onderdeel van PsyQ. Transvisie Zorg is beschikbaar in heel Nederland, locaties voor zorg aan kinderen en jongeren zijn in Zaandam en Gorinchem.

>> Lees meer over Transvisie Zorg en het aanbod voor hulp aan jongeren

Jonx

De Genderpoli van Jonx biedt gespecialiseerde psychologische diagnostiek en behandeling aan kinderen en jongeren met genderidentiteitsproblemen of genderdysforie binnen de context waarin zij opgroeien. De Genderpoli van Jonx werkt samen met het Kennis- en Zorgcentrum voor Genderdysforie van het Amsterdam UMC en met het Genderteam van het UMCG te Groningen.

>> Lees meer over Jonx in Noord-Nederland

Hieronder volgt een behandelcentra gericht op de medische zorg voor kinderen en jongeren met genderdiverse gevoelens.

Amsterdam UMC (voorheen VUmc)

Het Kennis- en zorgcentrum genderdysforie behandelt mensen met genderdysforie. Daarnaast doet het kenniscentrum onderzoek naar bijvoorbeeld de effecten en bijwerkingen van de behandelingen.

>> Lees meer over Amsterdam UMC

Genderteam Zuid-Nederland

Genderteam Zuid-Nederland biedt gespecialiseerde psychologische en medische zorg aan (ouders van) kinderen, jongeren en volwassenen die verschillende vragen hebben op het gebied van hun genderidentiteit. Het Genderteam Zuid-Nederland biedt de medische zorg aan binnen een netwerkorganisatie waarin wordt samengewerkt met verschillende medisch specialisten vanuit verschillende centra waardoor na multidisciplinair overleg zowel hormonale als chirurgische behandeling kan worden geboden voor cliënten.

>> Lees meer over het Genderteam Zuid-Nederland

Genderteam Radboudumc

Een multidisciplinair team biedt hooggespecialiseerde zorg en begeleiding aan mensen met genderdysforie.

>> Lees meer over het Genderteam Radboudumc

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten